Cách tính lương làm thêm giờ
Bạn lấy lương giờ làm căn cứ nhân với số giờ làm thêm và mức tương ứng với ngày làm việc. Mức tối thiểu là 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ có hưởng lương; làm thêm ban đêm còn có khoản trả thêm riêng.
Công thức tính tiền tăng ca
Với người hưởng lương theo thời gian, tiền làm thêm ban ngày được tính bằng lương giờ thực trả của công việc đang làm × mức theo loại ngày × số giờ làm thêm. Mức trong bài là mức tối thiểu theo Điều 98 Bộ luật Lao động, thỏa thuận tại nơi bạn làm có thể cao hơn.
Ví dụ, lương giờ làm căn cứ là 30.000 đồng và bạn làm thêm 2 giờ ban ngày vào ngày thường. Tiền làm thêm tối thiểu là 30.000 × 150% × 2 = 90.000 đồng. Đây là tiền cho hai giờ làm thêm, chưa cộng lương của ca làm việc bình thường.
Bước 1: Xác định lương giờ làm căn cứ
Theo hướng dẫn tại Điều 55 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, lương giờ thực trả được xác định từ tiền lương thực trả của công việc đang làm trong tháng, tuần hoặc ngày có làm thêm, chia cho số giờ thực tế làm việc tương ứng trong thời giờ bình thường. Số giờ làm thêm không nằm trong mẫu số; quy định cũng giới hạn mẫu số theo ngày và giờ làm việc bình thường của doanh nghiệp.
Không lấy mọi khoản trên phiếu lương chia cho số giờ. Tiền làm thêm, khoản trả thêm khi làm đêm, tiền thưởng, tiền ăn giữa ca và các khoản hỗ trợ không liên quan đến công việc hoặc chức danh theo hợp đồng là những ví dụ không tính vào căn cứ này. Hãy đối chiếu từng khoản trên phiếu lương với hướng dẫn chính thức và hợp đồng của bạn.
| Bước | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Số giờ bình thường thực tế | 26 × 8 | 208 giờ |
| Lương ngày tương ứng | 6.240.000 ÷ 26 | 240.000 đồng |
| Lương giờ làm căn cứ | 6.240.000 ÷ 208 | 30.000 đồng |
Con số 26 ngày và 8 giờ chỉ là giả định cho ví dụ, không phải mẫu số bắt buộc của mọi tháng hay mọi công ty. Nếu số ngày hoặc giờ thực tế khác, bạn cần xác định lại cả tiền lương làm căn cứ và số giờ tương ứng, thay vì dùng nguyên con số 208.
Bước 2: Chọn mức theo loại ngày
Hãy xem lịch làm việc và lịch nghỉ của chính bạn. Chủ nhật không tự động là ngày nghỉ hằng tuần của mọi người, và một ngày làm việc bình thường không trở thành ngày nghỉ chỉ vì nó rơi vào cuối tuần.
| Trường hợp | Mức | Tiền cho một giờ |
|---|---|---|
| Làm thêm ban ngày vào ngày thường | 150% | 45.000 đồng |
| Làm thêm ban ngày vào ngày nghỉ hằng tuần | 200% | 60.000 đồng |
| Làm thêm ban ngày vào ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương | 300% | 90.000 đồng |
| Giờ làm việc bình thường vào ban đêm | 100% cộng ít nhất 30% | 39.000 đồng |
Mức 300% là tiền cho giờ làm thêm, chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ có hưởng lương đối với người hưởng lương ngày. Đừng cộng 100% tiền lương ngày nghỉ lần thứ hai nếu khoản này đã nằm trong lương được trả cho bạn; hãy xem cách thể hiện trên bảng lương.
Chẳng hạn, bạn hưởng lương ngày, lương giờ làm căn cứ là 30.000 đồng và làm 8 giờ ban ngày vào một ngày lễ được nghỉ hưởng lương. Tiền làm thêm tối thiểu là 8 × 30.000 × 300% = 720.000 đồng. Tiền lương của ngày nghỉ hưởng lương được xét riêng, không nằm trong 720.000 đồng đó.
Ngày nghỉ bù khi lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần cũng cần xem đúng lịch nghỉ được áp dụng. Bài về ngày nghỉ bù giải thích cách nhận diện ngày nghỉ thay thế; trước khi tính tiền, bạn nên kiểm tra thông báo lịch nghỉ và bảng phân ca của đơn vị.
Làm thêm vào ban đêm tính thế nào?
Giờ làm việc ban đêm là từ 22:00 đến 06:00 hôm sau. Làm việc trong khung này được trả thêm ít nhất 30% lương tính theo công việc của ngày làm việc bình thường. Nếu giờ đó còn là giờ làm thêm, ngoài tiền làm thêm và khoản 30%, bạn được trả thêm 20% tính theo tiền lương của công việc làm vào ban ngày tương ứng.
Căn cứ của khoản 20% không luôn giống nhau. Với người hưởng lương theo thời gian, cần xét loại ngày và việc bạn có làm thêm vào ban ngày của ngày đó trước giờ làm thêm ban đêm hay không theo Điều 57 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Vì vậy không nên nhân mọi giờ tăng ca ban đêm với cùng một tỷ lệ mà chưa kiểm tra ca làm.
Ví dụ sau giả sử bạn làm thêm ban ngày trước khi làm thêm ban đêm trong một ngày làm việc bình thường, lương giờ làm căn cứ là 30.000 đồng và mức làm thêm ban ngày áp dụng là 150%. Một giờ làm thêm ban đêm được tính như sau:
- Tiền làm thêm: 30.000 × 150% = 45.000 đồng.
- Khoản trả thêm khi làm ban đêm: 30.000 × 30% = 9.000 đồng.
- Khoản 20% theo đơn giá làm thêm ban ngày: 45.000 × 20% = 9.000 đồng.
- Tổng tối thiểu: 63.000 đồng cho một giờ trong trường hợp giả định này.
Nếu cùng ngày thường đó bạn không làm thêm ban ngày, căn cứ cho khoản 20% trong công thức khác: 20% × 30.000 = 6.000 đồng. Khi các giả định còn lại giữ nguyên, tổng là 45.000 + 9.000 + 6.000 = 60.000 đồng mỗi giờ. Đối với ngày nghỉ hoặc ngày lễ, hãy xác định đơn giá ban ngày tương ứng trước khi tính khoản 20%.
Bước 3: Tách và cộng giờ thực tế
Ghi giờ bắt đầu, giờ kết thúc, khoảng nghỉ và lịch làm bình thường của từng ca. Dùng công cụ tính giờ để tìm thời lượng, kể cả ca qua nửa đêm. Kiểm tra quy định về thời gian nghỉ được tính vào giờ làm việc trước khi trừ, không mặc định trừ mọi khoảng nghỉ.
Sau đó đánh dấu phần nào là làm thêm, phần nào nằm trong khung ban đêm, và ngày đó thuộc loại nào. Nếu ca đi qua ranh giới ngày hoặc 22:00, hãy tách tại ranh giới để kiểm tra từng đoạn, kèm bảng phân ca và lịch nghỉ. Chỉ lấy thời gian đủ điều kiện làm thêm để áp dụng công thức tăng ca.
| Khoảng thời gian | Cách ghi | Thời lượng |
|---|---|---|
| 17:00 đến 19:00 | Làm thêm ban ngày | 2 giờ |
| 19:00 đến 19:30 | Nghỉ, giả sử không tính giờ làm | 0 giờ |
| 19:30 đến 22:00 | Làm thêm ban ngày | 2 giờ 30 phút |
| 22:00 đến 23:00 | Làm thêm ban đêm | 1 giờ |
Trong ví dụ trên có 4 giờ 30 phút làm thêm ban ngày và 1 giờ làm thêm ban đêm. Với cùng các giả định về đơn giá ở ví dụ trước, tiền tối thiểu là 4,5 × 45.000 + 1 × 63.000 = 265.500 đồng. Đây là phép tính tiền, không tự xác nhận lịch làm thêm đó có đáp ứng giới hạn thời giờ hay không.
Đổi phút sang phần thập phân trước khi nhân: 30 phút là 0,5 giờ, còn 15 phút là 0,25 giờ. Chẳng hạn 1 giờ 15 phút làm thêm ngày thường với đơn giá 45.000 đồng một giờ cho 56.250 đồng. Xem cách đổi phút sang giờ thập phân nếu bảng chấm công ghi theo phút.
Cộng tiền theo tháng và đối chiếu bảng lương
Lập một dòng cho mỗi nhóm cùng đơn giá, sau đó cộng thành tiền. Bảng dưới đây giả sử các giờ đều làm vào ban ngày, Chủ nhật là ngày nghỉ hằng tuần và không có mức cao hơn theo thỏa thuận.
| Loại giờ | Số giờ | Đơn giá | Thành tiền |
|---|---|---|---|
| Làm thêm ngày thường | 16 | 45.000 đồng | 720.000 đồng |
| Làm thêm Chủ nhật | 8 | 60.000 đồng | 480.000 đồng |
| Tổng tiền làm thêm | 24 | 1.200.000 đồng |
Khi so với phiếu lương, hãy kiểm tra số giờ trước, rồi mới kiểm tra đơn giá. Nếu phiếu tách lương cơ bản của giờ làm và phần chênh lệch tăng ca thành hai dòng, cộng hai dòng liên quan trước khi so với mức đầy đủ 150%, 200% hoặc 300%. Tránh cộng lại phần đã có trong tổng lương.
Nếu lệch, lưu bảng chấm công, lịch phân ca, xác nhận làm thêm, hợp đồng và phiếu lương. Ghi rõ ngày, đoạn giờ, loại ngày và phép tính của bạn rồi đề nghị bộ phận trả lương giải thích từng khoản; cách này giúp tìm được sai số giờ hoặc sai căn cứ lương.
Giới hạn làm thêm giờ
Theo Điều 107 Bộ luật Lao động, việc làm thêm thông thường cần có sự đồng ý của người lao động và phải tuân thủ đồng thời giới hạn theo ngày, tháng và năm. Luật có quy định riêng cho một số trường hợp đặc biệt, vì vậy không nên coi mọi ngoại lệ là lịch làm thêm thông thường.
- Nếu áp dụng thời giờ làm việc bình thường theo ngày, số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày.
- Nếu áp dụng thời giờ làm việc bình thường theo tuần, tổng giờ làm bình thường và làm thêm không quá 12 giờ trong một ngày.
- Giới hạn thông thường là 40 giờ làm thêm trong một tháng và 200 giờ trong một năm.
- Một số ngành, nghề, công việc hoặc trường hợp được phép đến 300 giờ trong năm theo điều kiện của luật.
Ví dụ, nếu chế độ làm việc bình thường theo ngày là 8 giờ, giới hạn 50% tương ứng 4 giờ làm thêm trong ngày đó. Dù còn dư giờ theo năm, bạn vẫn cần kiểm tra giới hạn tháng và ngày. Ngược lại, không thể lấy số giờ chưa dùng của tháng trước để tự tăng trần của tháng này.
Bạn có thể dùng công cụ tính ngày để xác định khoảng thời gian cần rà soát và cách tính ngày làm việc để lập lịch, nhưng tổng giờ phải dựa trên từng ca và thời gian thực tế. Với lương theo sản phẩm hoặc lịch ca đặc thù, hãy đối chiếu quy định áp dụng cho hình thức trả lương đó trước khi dùng các ví dụ trên.
Hãy lấy phiếu lương và bảng chấm công của tháng cần kiểm tra, tách từng nhóm giờ rồi đối chiếu với đơn giá tương ứng.
Câu hỏi thường gặp
Làm thêm Chủ nhật luôn được trả 200% không?
Không. Mức này phụ thuộc Chủ nhật có phải ngày nghỉ hằng tuần của bạn hay không; hãy xem lịch làm việc và ngày nghỉ được bố trí.
Làm việc ban đêm nhưng không tăng ca có được thêm tiền không?
Có. Giờ làm việc ban đêm được trả thêm ít nhất 30% theo căn cứ luật định, ngay cả khi đó là giờ làm việc bình thường.
Tiền tăng ca ngày lễ đã bao gồm lương ngày nghỉ chưa?
Mức ít nhất 300% chưa kể tiền lương ngày nghỉ lễ, Tết hoặc ngày nghỉ có hưởng lương đối với người hưởng lương ngày. Cần xem phiếu lương để tránh tính khoản lương ngày nghỉ hai lần.
Làm 40 giờ thêm mỗi tháng có chắc đúng luật không?
Chưa chắc. Bạn còn phải xét giới hạn theo ngày, tổng số giờ trong năm, sự đồng ý của bạn và quy định áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Mọi ngày tháng, chênh lệch giờ và phép tính trên trang đã được đối chiếu với các nguồn dưới đây.