4 Kasım 2026 Son güncelleme: 14 Kasım 2026 10 dk okuma

Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?

Genel kuralda haftalık 45 saati aşan çalışmanızı bulun ve bu süreyi normal brüt saat ücretinizin 1,5 katıyla çarpın. Örneğin saat ücreti 200 TL olan bir işçinin dört saat fazla çalışması için brüt 1.200 TL hesaplanır. Denkleştirme, daha kısa sözleşme süresi ve işe özgü kurallar sonucu değiştirebilir.

Önce çalışma süresini ve saat ücretini bulun

4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki genel hesapta haftalık normal çalışma süresi en çok 45 saattir. Bu sınırı aşan fazla çalışmanın her saati için normal saat ücretinin en az %50 fazlası ödenir. Sözleşmenizde daha yüksek bir oran varsa hesabı o oranla yapın.

Aylık sabit ücretli ve normal haftası 45 saat olan örneklerde saat ücretini bulmak için aylık brüt ücreti 225’e bölebilirsiniz. Bu yöntem 30 günün her biri için 7,5 saat, yani 30 × 7,5 saat esasına dayanır. Daha kısa çalışma süresi veya farklı ücret düzeninde böleni ve ücretin hangi unsurlarının hesaba katılacağını ayrıca kontrol edin.

1. Her gün işe başlama ve bitiş saatlerini kaydedin. Gece yarısını geçen vardiyada bitişin ertesi gün olduğunu belirtin.
2. Fiilen kullandığınız ara dinlenmelerini çıkarın ve haftanın çalışma sürelerini toplayın. Saat hesaplama aracı süreleri toplamanıza yardımcı olur.
3. Denkleştirme veya işe özgü bir istisna yoksa, 45 saati aşan kısmı bulun. Sözleşme süreniz daha kısaysa 45 saate kadar olan kısmı ayrıca ayırın.
4. Brüt saat ücretini ilgili katsayıyla ve hesaplanan süreyle çarpın. Sonucu bordrodaki brüt fazla çalışma kalemiyle karşılaştırın.

Tablodaki 1.200 TL, o haftanın fazla çalışma karşılığıdır; aylık maaşın tamamı değildir. Brüt tutardan ele geçecek net tutarı doğrudan çıkarmayın: bordrodaki yasal kesintiler ve kişisel vergi durumu net ödemeyi etkiler.

Giriş ve çıkışlardan haftalık toplam nasıl çıkarılır?

Aşağıdaki örnekte her gün 09.00’da başlanıyor. Bir saatlik ara dinlenme gerçekten kullanılmış kabul ediliyor. Cumartesi çalışması da aynı haftanın toplamına ekleniyor; yalnızca cumartesi günü çalışılmış olması, o günün bütün saatlerini kendiliğinden fazla çalışma yapmaz.

Bu örnekte beş günün her biri dokuz saat, cumartesi dört saattir. Toplam 49 saat olduğundan genel hesapta dört saat fazla çalışma vardır. İşyerinde bulunma süresinden gerçek dinlenmeyi ayırın; bordroda yazan mola ile fiilen kullanılan mola farklıysa kayıtları karşılaştırın.

Kanun ara dinlenmesini günlük çalışma süresine göre düzenler ve ara dinlenmeleri çalışma süresinden saymaz. Örneğin dört saatten fazla ve 7,5 saate kadar çalışmada en az yarım saat, 7,5 saatten fazla çalışmada en az bir saat ara dinlenmesi öngörülür. Vardiya boyunca kullanılan daha uzun bir mola varsa hesapta fiilen kullanılan süreyi dikkate alın.

45 saatten kısa sözleşmede iki farklı oran

Haftalık normal süreniz sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışmadır. Her saati için normal saat ücretinin en az %25 fazlası ödenir. 45 saati aşan bölüm genel kurala göre en az %50 zamlıdır.

Örnekte normal saat ücreti 200 TL varsayılmıştır; aylık ücretin sözleşmedeki çalışma süresine göre hangi saat ücretine karşılık geldiği ayrıca belirlenmelidir. Tüm yedi saate tek bir katsayı uygulamak, iki kategorinin ücretini karıştırır. Yönetmelik kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlara fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılmasını yasaklar; yukarıdaki örnek kısmi süreli sözleşme için bir izin anlamına gelmez.

Dakikaları hesapta nasıl kullanırsınız?

Önce gerçek süreleri dakika hassasiyetinde toplayın. Örneğin 45 saat 20 dakikalık bir haftada 45 saati aşan fiilî süre 20 dakikadır. Yönetmelik, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az süreleri yarım saat, yarım saati aşan süreleri bir saat sayar. Bu nedenle ilgili bordro hesabında yönetmeliğin süre kuralını da kontrol edin.

Dakikayı ondalık saate çevirirken 60’a bölün: 15 dakika 0,25 saat, 30 dakika 0,5 saat, 45 dakika 0,75 saattir. Örneğin 1 saat 30 dakika, 1,30 saat değil 1,5 saattir. Başka süreler için dakikayı ondalık saate çevirme rehberindeki tabloyu kullanabilirsiniz.

Denkleştirme ve günlük sınır

Tarafların anlaşmasıyla haftalık normal çalışma süresi, günlük çalışma 11 saati aşmamak üzere günlere farklı dağıtılabilir. Kanundaki genel denkleştirme döneminde iki ay içindeki haftalık ortalama normal çalışma süresini aşmıyorsa, bazı haftaların 45 saati aşması tek başına fazla çalışma sayılmaz. Toplu iş sözleşmesiyle dönem dört aya kadar artırılabilir; kanunda turizm sektörü için ayrıca düzenleme vardır.

Basit bir örnekte iki ay içindeki sekiz haftanın dördünde 50’şer, kalan dördünde 40’ar saat çalışılsın. Toplam 360 saat, haftalık ortalama 45 saattir. Geçerli bir denkleştirme anlaşması ve diğer koşulların sağlandığı varsayımında, yalnızca 50 saatlik haftalara bakıp dört haftanın her birinde beş saat fazla çalışma yazmak doğru sonuç vermez.

Bu ortalama, günlük sınırı ve işe özgü kuralları ortadan kaldırmaz. Denkleştirme uygulanıp uygulanmadığını, dönem başlangıcını ve günlük kayıtları sözleşme ve çalışma çizelgesiyle kontrol edin. İki tarih arasındaki süreyi görmek için tarih hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Serbest zaman seçeneği

İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Yönetmeliğe göre işverene yazılı başvuru gerekir: her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir.

Örneğin dört saat fazla çalışma altı saat, dört saat fazla sürelerle çalışma ise beş saat serbest zaman karşılığıdır. Bu seçenek ücretle aynı anda aynı saatler için ikinci bir ödeme hesabı değildir; hangi karşılığın seçildiğini kaydedin.

Hak edilen süre altı ay içinde, önceden yazılı bildirim ve yönetmelikteki planlama koşullarıyla iş günlerinde, aralıksız ve ücret kesilmeden kullanılır. Kanundan veya sözleşmeden doğan tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz. Başvuru ve kullanım tarihlerini saklamak sonraki bordro karşılaştırmasını kolaylaştırır.

Onay, yıllık sınır ve özel durumlar

Genel olarak fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. Yönetmelik, zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan çalışma için bu onayı aramaz. Verilen onay, işverene 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alınabilir.

Fazla çalışma süresi işçi başına yılda 270 saati geçemez. Bu rakam otomatik bir fazla mesai kotası veya her ay 22,5 saat çalışma izni değildir. Yıl boyunca kaydedilen fazla çalışma saatlerini biriktirerek sınırı izleyin; sınırın aşılması ücret hesabının göz ardı edilebileceği anlamına da gelmez.

Gece çalışmasında genel üst sınır 7,5 saattir; kanunda turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetleri gibi işler için yazılı onayla istisnalar düzenlenmiştir. Ayrıca yönetmelik bazı işlerde ve 18 yaşını doldurmamış işçiler dahil bazı işçiler için fazla çalışmayı yasaklar. Yer altı maden işlerinde de özel sınır ve ücret kuralları vardır. Bu nedenle sektörünüze uygulanan hükmü ayrıca inceleyin.

Resmî tatil ve hafta tatili aynı hesap mı?

Ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışılmasa da kanundaki koşullarla bir günlük ücret ödenir. O gün çalışılırsa buna ek olarak çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir. Tatil günü ücreti ile haftalık fazla çalışma hesabı ayrı değerlendirilir; tatilde çalışılmış olması bütün saatleri otomatik olarak %50 zamlı fazla çalışma yapmaz.

Hafta tatili de ayrı bir konudur. Kanun, belirlenen iş günlerinde çalışmış işçiye yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme ve çalışılmayan hafta tatili için ücret öngörür. Bir günün adı yerine işyerindeki çalışma düzenini ve fiilen kullanılan dinlenmeyi inceleyin. Takvimde günleri ayırmak için iş günü hesaplama rehberi yardımcı olabilir.

Bordroda neyi karşılaştırmalısınız?

Her hafta için başlangıç ve bitiş saatlerini, fiilî molaları, varsa denkleştirme dönemini ve kullanılan serbest zamanı ayrı kaydedin. Haftaları ve bordronun kapsadığı tarihleri eşleştirin; bir bordro döneminin takvim sınırları ile çalışma haftasının sınırları her zaman aynı olmayabilir. İki tarih arasındaki günleri sayma rehberi tarih aralığını belirlemenize yardımcı olur.

Sonra bordrodaki fazla çalışma saatini, uygulanan saat ücretini ve zam oranını kendi kaydınızla karşılaştırın. Yönetmelik fazla çalışma kayıtlarının düzenlenmesini ve ödemelerin ücret bordrosu ile ücret hesap pusulasında açıkça gösterilmesini öngörür. Bir fark bulursanız hangi hafta, kaç saat ve hangi katsayı üzerinden hesapladığınızı yazarak işvereninizden açıklama isteyin.

Hesabınıza başlamak için son çalışma haftanızın giriş, çıkış ve mola kayıtlarını alın ve saat hesaplama aracında toplam süreyi bulun.

Sıkça sorulan sorular